ΕμΠα: Μια θεραπεία που μοιάζει να πηγαίνει κόντρα στο ένστικτό μας, αλλά σπάει τον φαύλο κύκλο της ΙΨΔ

Αν ζείτε με ΙΨΔ, ξέρετε καλά το συναίσθημα: μια σκέψη ή εικόνα «κολλάει» στο μυαλό σας και δεν λέει να φύγει. Για να μειώσετε το άγχος, καταφεύγετε σε καταναγκασμούς που προσφέρουν στιγμιαία ανακούφιση, αλλά μόνο για λίγο. Σύντομα η αμφιβολία επιστρέφει και ο φαύλος κύκλος ξεκινά ξανά.

Όταν ακούσετε για πρώτη φορά πώς μοιάζει η θεραπεία, ίσως σας φανεί παράλογη ή δυσνόητη. Σαν να σας ζητούν να πάτε κόντρα στο ένστικτό σας. Πώς γίνεται να προτείνουν να κάνετε ακριβώς ό,τι μέχρι τώρα αποφεύγατε; Να έρθετε δηλαδή σε άμεση επαφή με τους φόβους σας. Μοιάζει παράδοξο; Ναι. Βοηθά όμως στην αντιμετώπιση της ΙΨΔ; Επίσης ναι.

Ο φαύλος κύκλος λειτουργεί συνήθως κάπως έτσι: μια δυσάρεστη σκέψη ή εικόνα εισβάλλει ξαφνικά στο μυαλό. Για παράδειγμα, μπορεί να σκεφτείτε: «Μήπως είπα κάτι λάθος και προσέβαλα κάποιον χωρίς να το θέλω;». Η αμφιβολία φέρνει άγχος. Για να ανακουφιστείτε, αναπαράγετε ξανά και ξανά τη σκηνή στο μυαλό σας ή ζητάτε διαβεβαίωση από τους γύρω σας. Ο καταναγκασμός φέρνει πρόσκαιρη ηρεμία, όμως σύντομα η ίδια σκέψη επιστρέφει, συχνά πιο έντονη: «Κι αν τελικά δεν μίλησα σωστά; Κι αν όντως τον στενοχώρησα;». Κι έτσι ξεκινά ο επόμενος γύρος. Όσο περισσότερο προσπαθείτε να βρείτε βεβαιότητα, τόσο περισσότερο τροφοδοτείται ο φαύλος κύκλος.

Η θεραπευτική προσέγγιση και ειδικότερα η Έκθεση με Παρεμπόδιση Αντίδρασης (ΕμΠα) προτείνει κάτι διαφορετικό: να μείνουμε με την αβεβαιότητα, χωρίς να καταφύγουμε σε καταναγκασμούς, όσο παράλογο κι αν φαίνεται στην αρχή. Η αλλαγή έρχεται σταδιακά, μέσα από μικρά βήματα. Σιγά σιγά εκτίθεστε στις σκέψεις ή στις καταστάσεις που σας προκαλούν άγχος. Για παράδειγμα, αν φοβάστε μήπως προσβάλετε κάποιον, ένα βήμα θα ήταν να μην αναλύσετε ξανά στο μυαλό σας τη συζήτηση που είχατε μαζί του. Ταυτόχρονα, προσπαθείτε να αντισταθείτε στην ανάγκη που νιώθετε να ζητήσετε διαβεβαίωση ή να απολογηθείτε επανειλημμένα για να νιώσετε μια προσωρινή ανακούφιση.

Στην αρχή αυτό μοιάζει πολύ δύσκολο. Είναι φυσιολογικό να νιώσετε δυσφορία ή να πιστέψετε ότι δεν θα τα καταφέρετε. Με τον καιρό, όμως, και όσο εξοικειώνεστε με την ιδέα ότι μπορείτε να αντέξετε το άγχος χωρίς να κάνετε κάτι για να το αποφύγετε, τα πράγματα γίνονται πιο εύκολα. Σαν κομμάτια παζλ που σιγά σιγά μπαίνουν στη θέση τους. Η αλήθεια είναι ότι κάποιες ανησυχίες μας μπορεί πράγματι να βγουν αληθινές και κάποιες άλλες όχι· αυτό δεν αλλάζει, γιατί απλά έτσι είναι η ζωή. Μαθαίνουμε λοιπόν να συμβιώνουμε με το αβέβαιο και, παραδόξως, όσο περισσότερο το αποδεχόμαστε τόσο περισσότερο δυναμώνουμε και ενισχύουμε την αίσθηση ασφάλειας μέσα μας.

Η θεραπεία για την ΙΨΔ έχει δυσκολίες και απαιτεί θάρρος, επιμονή, δύναμη, υπομονή αλλά και αυτοσυμπόνια για τις φορές που δεν θα τα καταφέρουμε και θα λυγίσουμε μπροστά στον φόβο. Είναι φυσιολογικό να υπάρξουν τέτοιες στιγμές στη διάρκεια του ταξιδιού. Έτσι, ακόμα κι αν νιώσετε ότι πάτε κόντρα στο ένστικτό σας ή φοβηθείτε, δείξτε εμπιστοσύνη στη διαδικασία και προχωρήστε με αργά και σταθερά βήματα.