Αίτια ΙΨΔ
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει σαφής απάντηση ως προς το τί προκαλεί την ΙΨΔ. Τα ερευνητικά δεδομένα φανερώνουν ότι στην ανάπτυξή της συμβάλλουν συνδυαστικά γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Πάντως, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι παρόλο που τα αίτια της ΙΨΔ δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως, οι ενδεδειγμένες θεραπείες, δηλαδή η Έκθεση με Παρεμπόδιση της Αντίδρασης και η φαρμακοθεραπεία έχουν ένα αρκετά σημαντικό ποσοστό επιτυχίας που αγγίζει το 60-70%.
Γενετικοί Παράγοντες
Μελέτες σε δίδυμα και οικογένειες υποδεικνύουν ότι τα άτομα που έχουν συγγενή πρώτου βαθμού με ΙΨΔ παρουσιάζουν περίπου τετραπλάσιο κίνδυνο να εκδηλώσουν τη διαταραχή, σε σύγκριση με τα άτομα που δεν έχουν συγγενή πρώτου βαθμού με ΙΨΔ (Perez et al., 2013, Harrison et al., 2020). Αν και οι γενετικοί παράγοντες είναι σημαντικοί, δεν έχει αναγνωριστεί ένα μεμονωμένο «γονίδιο της ΙΨΔ».
Παράλληλα, άλλα επιστημονικά ευρήματα καταδεικνύουν ότι στην ΙΨΔ υπάρχει δυσλειτουργία στην επικοινωνία μεταξύ του πρόσθιου μέρους του εγκεφάλου και βαθύτερων εγκεφαλικών δομών. Σύμφωνα με την Dr. Carol Mathews, Διευθύντρια του Κέντρου για την ΙΨΔ, το Άγχος και τις Συναφείς Διαταραχές (COARD), καθώς και Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Κέντρου Νευροανάπτυξης (CAN) της Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου της Φλόριντα, η οποία ηγήθηκε πρόσφατης γενετικής έρευνας:
«Με την πάροδο του χρόνου, έχουμε κατανοήσει ότι η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή δεν είναι μια ασθένεια που οφείλεται σε ένα μόνο γονίδιο ή σε μια συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου, αλλά μια διαταραχή νευρικών δικτύων και εκατοντάδων γονιδίων, τα οποία από κοινού συμβάλλουν στην ανάπτυξή της ασθένειας» (UF Health, 2025 ).
Οι αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης (SSRIs) χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της ΙΨΔ. Ωστόσο, η άποψη ότι η ΙΨΔ οφείλεται αποκλειστικά σε διαταραχή της δράσης αυτού του νευροδιαβιβαστή ή άλλων θεωρείται πλέον ξεπερασμένη και υπεραπλουστευμένη (International OCD Foundation).
Περιβαλλοντικοί Παράγοντες
Πέρα από τους γενετικούς παράγοντες, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση και πορεία της ΙΨΔ. Τραυματικά ή στρεσογόνα γεγονότα, όπως σοβαρή ασθένεια, απώλεια ή κακοποίηση, μπορούν να συμβάλλουν στην εκδήλωση των συμπτωμάτων της συγκεκριμένης διαταραχής.
Πηγές:
Harrison, P., Cowen, P., Burns, T., & Fazel, M. (Επιμ.). (2020). Oxford Ψυχιατρική – Βασικές αρχές (7η έκδ., ελληνική έκδοση, Ν. Κ. Στεφανής, Επιμ.). Broken Hill Publishers.
International OCD Foundation. (n.d.). What causes OCD? Retrieved September 6, 2025, from https://iocdf.org/about-ocd/
Strom, N. I., Gerring, Z. F., Galimberti, M., Yu, D., Halvorsen, M. W., Abdellaoui, A., Rodriguez-Fontenla, C., Sealock, J. M., Bigdeli, T., Coleman, J. R., Mahjani, B., Thorp, J. G., Bey, K., Burton, C. L., Luykx, J. J., Zai, G., Alemany, S., Andre, C., Askland, K. D., … Mattheisen, M. (2025). Genome-wide analyses identify 30 loci associated with obsessive-compulsive disorder. Nature Genetics, 57(6), 1389–1401. https://doi.org/10.1038/s41588-025-02189-z
UF Health. (2025, February 28). Worldwide OCD genetics study offers clues for higher risk. University of Florida Health. https://ufhealth.org/news/