Αδέλφια παιδιών με ΙΨΔ: πώς επηρεάζονται
Όταν ένα παιδί ζει με ΙΨΔ, η καθημερινότητα της οικογένειας αλλάζει σημαντικά. Οι σκέψεις και οι καταναγκασμοί που το δυσκολεύουν απορροφούν μεγάλο μέρος της προσοχής και της ενέργειας των γονιών, κάτι που είναι απόλυτα φυσικό, αφού η ανάγκη να το στηρίξουν είναι μεγάλη. Ωστόσο, μέσα σε αυτή την συνθήκη, μπορεί να μην φαίνεται πάντα ξεκάθαρα πώς επηρεάζονται τα υπόλοιπα παιδιά της οικογένειας. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι και τα αδέλφια βιώνουν τις δικές τους δυσκολίες, προσπαθώντας να προσαρμοστούν σε μια καθημερινότητα που έχει αλλάξει εξαιτίας της ΙΨΔ.
Για παράδειγμα, πολλά αδέλφια προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους για να αποφύγουν τις εντάσεις. Μπορεί να ακολουθούν αυστηρούς και άκαμπτους κανόνες που θέτει το παιδί με ΙΨΔ, με σκοπό να διατηρείται η ηρεμία στο σπίτι, ακόμη κι αν αυτό περιορίζει την ελευθερία τους. Σταδιακά, νιώθουν ότι η δική τους καθημερινότητα περιστρέφεται γύρω από τις ανάγκες του αδελφού ή της αδελφής τους.
Παράλληλα, δεν είναι ασυνήθιστο τα αδέλφια να αισθάνονται ότι οι γονείς αφιερώνουν περισσότερο χρόνο και φροντίδα στο παιδί που δυσκολεύεται. Αυτό δεν συμβαίνει από πρόθεση, αλλά γιατί οι προκλήσεις που δημιουργεί η ΙΨΔ είναι πιο μεγάλες και άμεσες. Παρ’ όλα αυτά, το άλλο παιδί μπορεί να νιώσει ότι βρίσκεται στη σκιά, παραμελημένο ή λιγότερο σημαντικό. Σε κάποιες περιπτώσεις, μάλιστα, επωμίζεται ευθύνες που δεν αντιστοιχούν στην ηλικία του. Ένα παιδί μπορεί, για παράδειγμα, να αισθάνεται την ανάγκη να ελέγχει αν ο αδελφός ή η αδελφή του είναι καλά στο σχολείο, αναλαμβάνοντας άθελά του βάρη που συχνά ξεπερνούν τις δυνάμεις του.
Η ΙΨΔ μπορεί να επιβαρύνει και τη σχέση ανάμεσα στα αδέλφια. Συγκρούσεις, θυμός ή ακόμα και απομάκρυνση είναι συχνά φαινόμενα. Όταν το άγχος και η ένταση γίνονται μέρος της καθημερινότητας, η μεταξύ τους σχέση δοκιμάζεται, με αποτέλεσμα κάποια αδέλφια παιδιών με ΙΨΔ να επιλέγουν την απομόνωση προκειμένου προστατευτούν.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των γονιών είναι καθοριστικός. Η προσπάθεια να διατηρείται μια ισορροπία, ώστε κάθε παιδί να νιώθει ότι έχει τον χρόνο και τον χώρο που χρειάζεται, μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τις σχέσεις της οικογένειας. Εξίσου σημαντικό είναι να περιορίζεται, όσο γίνεται, η συμμετοχή στους καταναγκασμούς, αφού κάτι τέτοιο δεν βοηθά μακροπρόθεσμα ούτε το παιδί με ΙΨΔ ούτε τα υπόλοιπα μέλη. Παράλληλα, οι γονείς μπορούν να στηρίξουν τα αδέλφια εξηγώντας τους ότι η συμπεριφορά του παιδιού με ΙΨΔ δεν είναι επιλογή, αλλά αποτέλεσμα της διαταραχής. Όταν τα αδέλφια έχουν αυτή τη γνώση και αισθάνονται ότι οι γονείς τους δίνουν χώρο να εκφράσουν τα συναισθήματά τους ανακουφίζονται και βιώνουν την αναγνώριση που χρειάζονται.
Τα αδέλφια παιδιών με ΙΨΔ συχνά κουβαλούν βάρη που δεν γίνονται εύκολα αντιληπτά. Μπορεί να κρύβουν τα συναισθήματά τους για να μην επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τους γονείς, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζονται στήριξη. Όταν οι γονείς αναγνωρίζουν τις ανάγκες τους και τους δίνουν χώρο να εκφραστούν, όχι μόνο τα ενδυναμώνουν σε προσωπικό επίπεδο, αλλά ενισχύουν και τον δεσμό της οικογένειας συνολικά.